{"id":183,"date":"2014-10-22T07:34:11","date_gmt":"2014-10-22T07:34:11","guid":{"rendered":"http:\/\/mirek.majewscy.net\/?p=183"},"modified":"2014-12-07T11:06:43","modified_gmt":"2014-12-07T11:06:43","slug":"zrozumiec-swiat-gory","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/?p=183","title":{"rendered":"Beskidy"},"content":{"rendered":"

G\u00f3ry nie pojawi\u0142y si\u0119 w moim \u017cyciu zupe\u0142nie niespodziewanie. Tkwi\u0142y one we mnie du\u017co wcze\u015bniej ni\u017c zacz\u0105\u0142em poznawa\u0107 je w\u0142asnymi zmys\u0142ami. Przewija\u0142y si\u0119 one w licznych ksi\u0105\u017ckach, kt\u00f3re poch\u0142ania\u0142em w m\u0142odo\u015bci. Czasem by\u0142y one tylko t\u0142em akcji, a rzadziej obiektem g\u0142\u00f3wnym. Prawdziwe ol\u015bnienie g\u00f3rami zacz\u0119\u0142o si\u0119 od pewnego obozu studenckiego, na kt\u00f3rym znalaz\u0142em si\u0119 zupe\u0142nie przypadkiem. Ot pewnego dnia w drodze do sto\u0142\u00f3wki zobaczy\u0142em og\u0142oszenie obozu \u201ePieniny, Gorce\u201d, cena by\u0142a dost\u0119pna dla mojej kieszeni, a zatem w drodze powrotnej ze sto\u0142\u00f3wki wst\u0105pi\u0142em do biura ZSP i zapisa\u0142em si\u0119. Tak zacz\u0119\u0142o si\u0119 moje poznawanie g\u00f3r. W tamtym, pierwszym spotkaniu z g\u00f3rami liczy\u0142y si\u0119 tylko dwa dni \u2013 pierwszy i ostatni. Pierwszego dnia, zaraz po przyje\u017adzie do Kro\u015bcienka, przeszed\u0142em Sokolic\u0119 w Pienianach i bujnie zaro\u015bni\u0119te polany pieni\u0144skie. Potem by\u0142o wiele dni ulewnego deszczu, ucieczka w g\u00f3ry z bazy studenckiej w Kro\u015bcienku zalewanej przybieraj\u0105cymi wodami Dunajca, wiele dni sp\u0119dzonych na cz\u0142apaniu w deszczu i b\u0142ocie \u2013 ob\u00f3z mia\u0142 z g\u00f3ry wyznaczon\u0105 tras\u0119. Wreszcie ostatniego dnia, kiedy trzeba by\u0142o pakowa\u0107 plecak i wraca\u0107 do domu, pojawi\u0142o si\u0119 s\u0142o\u0144ce i ca\u0142y \u015bwiat nagle zamieni\u0142 si\u0119 w bajkow\u0105 krain\u0119. Po czym\u015b takim ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 mie\u0107 do\u015b\u0107 g\u00f3r i w\u0119drowania. Tylko nie ja. Od tamtego czasu, przez wiele lat, ka\u017cdego dnia gdy zaczyna\u0142 pada\u0107 deszcz zaczyna\u0142em odruchowo szuka\u0107 plecaka i przygotowywa\u0107 si\u0119 do w\u0119dr\u00f3wki. Zaraz po powrocie z mojej pierwszej wyprawy w g\u00f3ry zmieni\u0142em tylko ubrania w plecaku i wr\u00f3ci\u0142em znowu w Gorce. Potem by\u0142o wiele lat zauroczenia g\u00f3rami – wakacyjne wyjazdy, szukanie i czytanie literatury. Ka\u017cde wakacje studenckie sp\u0119dza\u0142em w\u0119druj\u0105c przez Beskidy, koczuj\u0105c na bazach studenckich, delektuj\u0105c si\u0119 krajobrazem i ws\u0142uchuj\u0105c si\u0119 w miejscowy folklor. Gorce i Beskid S\u0105decki stawa\u0142y moim domem. Tak si\u0119 dziwnie sk\u0142ada\u0142o, \u017ce niezale\u017cnie od jakiego miejsca zaczyna\u0142em w\u0119dr\u00f3wk\u0119 to i tak ko\u0144czy\u0142em j\u0105 w Gorcach, a najcz\u0119\u015bciej na Lubaniu. Na wst\u0119pnym etapie poznawania g\u00f3r zdoby\u0142em nawet uprawnienia do prowadzenia grup w\u0119drownych i oboz\u00f3w. Potem by\u0142y liczne w\u0119dr\u00f3wki g\u00f3rskie z moj\u0105 rodzin\u0105 – \u017con\u0105 i dzie\u0107mi, wycieczki prowadzone dla pracownik\u00f3w UMK, wreszcie obozy w\u0119drowne organizowane przez r\u00f3\u017cne inne oddzia\u0142y PTTK, m.in. oddzia\u0142 w Krakowie.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Luba\u0144 widziany z po\u0142udnia (foto. Jerzy Opio\u0142a, Wikimedia Commons)<\/p><\/div>\n

W tym w\u0142a\u015bnie czasie pojawili si\u0119 w na moim widnokr\u0119gu \u0141emkowie. Ten tajemniczy nar\u00f3d mia\u0142 swoj\u0105 histori\u0119, zwyczaje i, co wa\u017cniejsze \u2013 fantastyczn\u0105 muzyk\u0119. Po jakim\u015b czasie wiedzia\u0142em o \u0141emkach wi\u0119cej ni\u017c mo\u017cna by\u0142o wyczyta\u0107 z oficjalnych \u017ar\u00f3de\u0142. Poznawa\u0142em ich zwyczaje, cerkwie i miejsca, gdzie kiedy\u015b \u017cyli. Dolina Bielicznej ze zrujnowan\u0105 cerkiewk\u0105 przyci\u0105ga\u0142a mnie wielokrotnie. Wynosz\u0105ca si\u0119 ponad dolin\u0105 Bielicznej g\u00f3ra Lackowa by\u0142a nie lada wyzwaniem. Jej strome stoki zaro\u015bni\u0119te g\u0119stym lasem i zwartymi krzakami by\u0142y trudne do przebycia. W tamtym czasie widok z Lackowej roztacza\u0142 si\u0119 daleko a\u017c do Bieszczad\u00f3w (w dni s\u0142oneczne), i szeroko na pog\u00f3rze z jednej strony, a z drugiej strony na S\u0142owacj\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Dolina Bielicznej z odbudowan\u0105 cerkwi\u0105 (fot. Jadamta, Wikimedia Commons)<\/p><\/div>\n

\"\"<\/a>

Cerkiew w dolinie Bia\u0142ej, dawna wie\u015b Bieliczna (fot. Jadamta, Wikimedia Commons)<\/p><\/div>\n

Dalej w g\u0142\u0105b Beskidu Niskiego by\u0142y Ropki z pi\u0119kn\u0105 drewnian\u0105 cerkiewk\u0105. W czasach studenckich, pewnego letniego popo\u0142udnia dotarli\u015bmy tam z moj\u0105 przysz\u0142\u0105 \u017con\u0105. We wsi by\u0142y dwie zamieszka\u0142e chaty \u0142emkowskie, inne po wysiedleniu mieszka\u0144c\u00f3w znikn\u0119\u0142y z powierzchni ziemi pozostawiaj\u0105c czasem widoczne podmur\u00f3wki. Przenocowali\u015bmy w jednej z chat. Rano gospodyni wzi\u0119\u0142a klucz z p\u00f3\u0142ki i otworzy\u0142a nam cerkiew. Wysprz\u0105tane wn\u0119trze \u015bwiadczy\u0142o o tym, \u017ce cerkiew jest jeszcze u\u017cywana wbrew temu co pisano p\u00f3\u017aniej (\u201ecerkiew w Ropkach by\u0142a opuszczona). Ikonostas w tej cerkwi by\u0142 nieco inny ni\u017c w okolicznych wioskach. Tu postacie na ikonostasie by\u0142y bardziej \u201epa\u0144skie\u201d, tam twarze \u015bwi\u0119tych przypomina\u0142y okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w \u2013 prostych ch\u0142op\u00f3w. Pokryte b\u0142\u0119kitnym kolorem kolumienki pomi\u0119dzy ikonami sprawia\u0142y, \u017ce ca\u0142y ikonostas w porannym \u015bwietle nabiera\u0142 lekkiego b\u0142\u0119kitnego odcienia. Cerkiew z Ropek zosta\u0142a p\u00f3\u017aniej przeniesiona do skansenu w Sanoku (bo podobno by\u0142a opuszczona).<\/p>\n

\"\"<\/a>

Ikonostas cerkwi w Ropkach (fot. Przykuta, Wikimedia Commons)<\/p><\/div>\n

Jeszcze dalej w g\u0142\u0105b Beskidu Niskiego by\u0142y dziesi\u0105tki miejscowo\u015bci o tajemniczo brzmi\u0105cych nazwach \u2013 Wysowa, Skwirtne, Ha\u0144czowa, Blechnarka, itd. lub jak kto woli \u0412\u0438\u0441\u043e\u0432\u0430, \u0421\u043a\u0432\u0456\u0440\u0442\u043d\u0435, \u0413\u0430\u043d\u0447\u043e\u0432\u0430, \u0411\u043b\u0456\u0445\u043d\u0430\u0440\u043a\u0430. Mieszkali tam wracaj\u0105cy ukradkiem z wysiedlenia \u0141emkowie. We wsiach by\u0142o pustawo i tylko kapliczki przy drogach, opuszczone cmentarze, oraz pola z widocznymi, zaro\u015bni\u0119tymi, miedzami \u015bwiadczy\u0142y o tym, \u017ce kiedy\u015b by\u0142y tu g\u0119sto zaludnione wsie. Jedn\u0105 z rzeczy jaka pozosta\u0142a w mojej pami\u0119ci z tamtego okresu jest \u0142emkowska muzyka i \u015bpiew. Pami\u0119tam, kiedy\u015b w\u0119druj\u0105c po przygranicznych drogach, a w\u0142a\u015bciwie bezdro\u017cach, w okolicy \u2026 us\u0142ysza\u0142em \u015bpiewy cerkiewne dochodz\u0105ce z samotnej chaty. Drzwi by\u0142y otwarte, w \u015brodku male\u0144kie wn\u0119trze zamienione w co\u015b w rodzaju kaplicy i trzy osoby stanowi\u0105ce ch\u00f3r \u015bpiewaj\u0105cy na trzy g\u0142osy. Brzmienie tego ch\u00f3ru d\u0142ugo tkwi\u0142o w mojej pami\u0119ci. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c zesp\u00f3\u0142 \u0141emkowyna z Bielanki z Paw\u0142em Stefanowskim na czele. Spotyka\u0142em ich kilka razy w moich w\u0119dr\u00f3wkach, czasem przy okazji jakiej\u015b uroczysto\u015bci, a czasem gdzie\u015b przy ognisku studenckim. Nie wiem co si\u0119 sta\u0142o p\u00f3\u017aniej z zespo\u0142em, ale do dzi\u015b mam jeszcze ich nagrania. Potem by\u0142y jeszcze inne g\u00f3ry. Z rzadka Tatry lub Sudety. Do Tatr nigdy nie mia\u0142em serca \u2013 za du\u017co ska\u0142 i troch\u0119 sztuczny folklor na pokaz. Chocia\u017c i tu by\u0142o du\u017co interesuj\u0105cego i oryginalnego grania. Jeszcze p\u00f3\u017aniej by\u0142y r\u00f3wnie\u017c inne g\u00f3ry, bardziej egzotyczne \u2013 Mt. Kinabalu, Lion Head Mountains, i par\u0119 innych miejsc.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00f3ry nie pojawi\u0142y si\u0119 w moim \u017cyciu zupe\u0142nie niespodziewanie. Tkwi\u0142y one we mnie du\u017co wcze\u015bniej ni\u017c zacz\u0105\u0142em poznawa\u0107 je w\u0142asnymi …<\/p>\n

Continue reading →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[18,27,26],"class_list":["post-183","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-polskie-wpisy","tag-miejsca","tag-polska","tag-zrozumiec-swiat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/183","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=183"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":264,"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/183\/revisions\/264"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}