Cz\u0119sto s\u0142yszymy jak kto\u015b m\u00f3wi, \u017ce zna ile\u015b tam j\u0119zyk\u00f3w. Co to znaczy? Jeden z moich koleg\u00f3w na swoich stronach www napisa\u0142, \u017ce zna 12 j\u0119zyk\u00f3w. Potem si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce w ka\u017cdym z nich umie powiedzie\u0107 kilkana\u015bcie, czasem kilkadziesi\u0105t, zwrot\u00f3w i to wszystko. Podr\u00f3\u017cuj\u0105c po \u015bwiecie trzeba zna\u0107 jakie\u015b j\u0119zyki aby m\u00f3c porozumie\u0107 si\u0119 z lud\u017ami. Ile?<\/p>\n
Moim pierwszym j\u0119zykiem obcym by\u0142 rosyjski. Ta przygoda z j\u0119zykiem naszych s\u0105siad\u00f3w zacz\u0119\u0142a si\u0119 dla mnie do\u015b\u0107 wcze\u015bnie. Jako dziecko lubi\u0142em ksi\u0105\u017cki \u2013 kolorowe, z obrazkami. To by\u0142y te czasy gdy w wielu ksi\u0119garniach mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 za niewielkie pieni\u0105dze ksi\u0105\u017cki rosyjskie. Ich elementarz by\u0142 moj\u0105 ulubion\u0105 \u201elektur\u0105\u201d. By\u0142o tam tyle obrazk\u00f3w, \u017ce nie trzeba by\u0142o nawet umie\u0107 czyta\u0107. Co roku ten elementarz mia\u0142 nowe wydanie. Za ka\u017cdym razem \u0142adniejsze. Tu powoli zacz\u0119\u0142o si\u0119 moje odgadywanie liter, wyraz\u00f3w i znacze\u0144. Przyda\u0142o si\u0119 to w p\u00f3\u017aniejszych latach, kiedy j\u0119zyk rosyjski pojawi\u0142 si\u0119 w moim \u017cyciu jako przedmiot szkolny. W okresie moich studi\u00f3w wi\u0119kszo\u015b\u0107 literatury matematycznej by\u0142a dost\u0119pna w tym j\u0119zyku. Rosjanie t\u0142umaczyli masowo najnowsze ksi\u0105\u017cki matematyczne z innych j\u0119zyk\u00f3w i udost\u0119pniali je we wszystkich krajach okolicznych po bardzo niskich cenach. W ten spos\u00f3b j\u0119zyk rosyjski sta\u0142 si\u0119 moim drugim j\u0119zykiem i takim pozosta\u0142 do dzi\u015b. Kiedy bywa\u0142em w Rosji to od czasu do czasu kto\u015b mnie identyfikowa\u0142 jako kogo\u015b z tzw. pribaltiki, czyli z jednego kraj\u00f3w nad Ba\u0142tykiem. Jaki\u015b cie\u0144 innego akcentu by\u0142 wyczuwalny. J\u0119zyki polski i rosyjski pozwala\u0142y mi na stosunkowo niez\u0142e rozumienie j\u0119zyk\u00f3w ba\u0142ka\u0144skich. Mog\u0142em s\u0142ucha\u0107 godzinami radia Skopie rozumiej\u0105c prawie wszystko, ale nie uwa\u017cam jednak, \u017ce znam macedo\u0144ski, serbski czy s\u0142owe\u0144ski.<\/p>\n
W okresie moich studi\u00f3w pojawi\u0142 si\u0119 w moim \u017cyciu j\u0119zyk niemiecki. Nie by\u0142 to jednak w \u017caden spos\u00f3b m\u00f3j ulubiony j\u0119zyk. Spos\u00f3b nauczania tego j\u0119zyka by\u0142 tak dalece nudny, \u017ce nie potrafi\u0142em wzbudzi\u0107 w sobie wi\u0119kszego do niego zapa\u0142u. Opanowa\u0142em go w stopniu pozwalaj\u0105cym mi prowadzi\u0107 wyk\u0142ady na Uniwersytecie Humboldta w Berlinie, ale nie umia\u0142em zmusi\u0107 si\u0119 do czytania literatury niemieckiej. Do\u015b\u0107 szybko zorientowa\u0142em si\u0119, \u017ce znajomo\u015b\u0107 tego j\u0119zyka niewiele mi da. \u015awiat zmierza\u0142 zdecydowanie w kierunku j\u0119zyka angielskiego. Trzeba by\u0142o szybko dopasowa\u0107 si\u0119 do reszty \u015bwiata.<\/p>\n
Nauk\u0119 j\u0119zyka angielskiego rozpocz\u0105\u0142em bardzo p\u00f3\u017ano w wieku ponad 40 lat. Nie mia\u0142em na to r\u00f3wnie\u017c zbyt wiele czasu \u2013 praca, dom, ogr\u00f3d. Pr\u00f3ba z tak zwanym KMPIKiem, obecnie EMPIK, nie by\u0142a zbyt owocna. Grupa by\u0142a sympatyczna, troch\u0119 rozrywkowa i stanowczo zbyt wolna jak na moje potrzeby. Posz\u0142y wi\u0119c w ruch ta\u015bmy wypo\u017cyczane przez znajomego lektora z ambasady ameryka\u0144skiej i przez rok prawie ka\u017cdy wiecz\u00f3r przeznacza\u0142em na ods\u0142uchiwanie ta\u015bm i powtarzanie. Dopiero wiele lat p\u00f3\u017aniej dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce ten w\u0142a\u015bnie kurs by\u0142 przygotowany przez najlepszego w tamtych czasach specjalist\u0119 od nauczania j\u0119zyk\u00f3w \u2013 Paula Pimsleura. Jego metoda praktycznie omija gramatyk\u0119. Nie ma w niej wiele odmian i subtelno\u015bci gramatycznych. S\u0105 natomiast zwroty u\u017cywane w \u017cyciu codziennym. Po roku takiego przes\u0142uchiwania ta\u015bm by\u0142em w stanie komunikowa\u0107 si\u0119 efektywnie w tym j\u0119zyku. Dopiero jednak Papua New Guinea u\u015bwiadomi\u0142a mi jak\u0105 d\u017cungl\u0105 jest j\u0119zyk angielski. Pewnych ludzi rozumia\u0142em bardzo dobrze, innych znacznie gorzej, a innych prawie wcale. Podobnie by\u0142o w drug\u0105 stron\u0119. Z moimi papuaskimi studentami rozumia\u0142em si\u0119 doskona\u0142e. Z kolegami by\u0142o r\u00f3\u017cnie. Australijczycy z Queenslandu byli trudni do zrozumienia, Szkoci jeszcze bardziej, itd. Moje uszy nie s\u0142ysza\u0142y ich wymowy. Kiedy m\u00f3wi\u0142 Queenslander by\u0142a do dla mnie fala d\u017awi\u0119kowa, w kt\u00f3rej trudno by\u0142o wyr\u00f3\u017cni\u0107 jakie\u015b s\u0142owa. Min\u0119\u0142o wiele lat zanim uda\u0142o mi si\u0119 us\u0142ysze\u0107 ich wszystkich. Po wielu latach nauczania w j\u0119zyku angielskim sta\u0142 si\u0119 on moim trzecim j\u0119zykiem. Co ciekawe, teraz, po wielu latach nie u\u017cywania j\u0119zyka rosyjskiego, spotykaj\u0105c Rosjan przestawiam si\u0119 automatycznie z j\u0119zyka angielskiego na rosyjski i odwrotnie.<\/p>\n
Papua Nowa Gwinea by\u0142a w tej j\u0119zykowej szaradzie bardzo interesuj\u0105cym miejscem. Moi studenci pochodzili z r\u00f3\u017cnych prowincji i plemion tego kraju. Ka\u017cde z tych plemion, dzi\u0119ki wyj\u0105tkowej izolacji \u2013 g\u00f3ry i d\u017cungla, zachowa\u0142o sw\u00f3j j\u0119zyk zazwyczaj istotnie r\u00f3\u017cny od j\u0119zyka s\u0105siad\u00f3w. Ocenia si\u0119, \u017ce w tym kraju jest oko\u0142o 600 r\u00f3\u017cnych j\u0119zyk\u00f3w. Pewnie jest ich w tej chwili znacznie mniej, ale kto rzeczywi\u015bcie wie ile ich jest? Wszystkie te plemiona zosta\u0142y po\u0142\u0105czone jednym wsp\u00f3lnym j\u0119zykiem \u2013 tok pisin. J\u0119zyk ten powsta\u0142 dzi\u0119ki mieszaniu si\u0119 r\u00f3\u017cnych plemion na plantacjach i okolicznych wyspach. Z czasem j\u0119zyk ten wzbogaci\u0142 si\u0119 o wiele s\u0142\u00f3w angielskich. Jego uporz\u0105dkowan\u0105 wersj\u0119, tzw. Melanesian Pidgin, opracowa\u0142 misjonarz pochodzenia s\u0142owackiego Francis Mihalic. W chwili obecnej jest to j\u0119zyk narodowy Nowej Gwinei, ale w wi\u0119kszo\u015bci szk\u00f3\u0142 na poziomie \u015brednim, jak r\u00f3wnie\u017c na uczelniach u\u017cywa si\u0119 zazwyczaj angielskiego. Wiele s\u0142\u00f3w z tok pisin przenikalo do naszego \u017cycia. Po pewnym czasie rozumielismy bardzo wiele, ale nikt z nas nie pr\u00f3bowa\u0142 nauczy\u0107 si\u0119 dobrze tego j\u0119zyka.<\/p>\n
Nowa Gwinea by\u0142a najbardziej wieloj\u0119zycznym \u015brodowiskiem z jakim przysz\u0142o mi si\u0119 zetkn\u0105\u0107 dotychczas. Mo\u017cna powiedzie\u0107 bez przesady, \u017ce tu mia\u0142em do czynienia z j\u0119zykami prawie ca\u0142ego cywilizowanego \u015bwiata. Uczelnia mia\u0142a wyk\u0142adowc\u00f3w z ponad 50 kraj\u00f3w. Ka\u017cdy z nich poza angielskim, kt\u00f3ry cz\u0119sto zna\u0142 do\u015b\u0107 s\u0142abo, wnosi\u0142 swoje specyficzne s\u0142ownictwo i odmienny akcent. Ta r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 dope\u0142nia\u0142a koloryt tego \u015bwiata. Nie tylko kolory sk\u00f3ry i ubrania, ale r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cne barwy d\u017awi\u0119k\u00f3w, sta\u0142y si\u0119 moim codziennym \u017cyciem. Wiele lat p\u00f3\u017aniej do tej mozaiki j\u0119zyk\u00f3w z jakim mia\u0142em si\u0119 spotka\u0107 dosz\u0142y jeszcze chi\u0144ski i arabski, ale to znacznie p\u00f3\u017aniejsza historia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Cz\u0119sto s\u0142yszymy jak kto\u015b m\u00f3wi, \u017ce zna ile\u015b tam j\u0119zyk\u00f3w. Co to znaczy? Jeden z moich koleg\u00f3w na swoich stronach …<\/p>\n