{"id":931,"date":"2015-11-13T12:34:33","date_gmt":"2015-11-13T12:34:33","guid":{"rendered":"http:\/\/mirek.majewscy.net\/?p=931"},"modified":"2015-11-13T12:43:42","modified_gmt":"2015-11-13T12:43:42","slug":"carthago-delenda-est","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/?p=931","title":{"rendered":"Carthago delenda est"},"content":{"rendered":"<p>Sobota 7 listopada 2015 roku. Budz\u0119 si\u0119 wcze\u015bnie rano. Za oknem s\u0142o\u0144ce, \u015bpiewaj\u0105 ptaki, ciep\u0142e powietrze p\u0142yn\u0105ce od okna jest wspomnieniem, tu r\u00f3wnie\u017c, przemijaj\u0105cej jesieni. Bior\u0119 gor\u0105cy prysznic, aby si\u0119 obudzi\u0107. Potem \u015bniadanie \u2013 chleb, oliwa zamiast mas\u0142a, bia\u0142y ser, troch\u0119 warzyw, oliwki i gor\u0105ca kawa. Dopiero tu w Tunisie nauczy\u0142em si\u0119 pi\u0107 kaw\u0119 na \u015bniadanie. Tutejsza woda w kranie zupe\u0142nie nie nadaje si\u0119 do herbaty. Wynosz\u0119 \u015bniadanie na taras przed domem, siadam w nagrzanym fotelu i delektuj\u0119 si\u0119 porankiem. Niebo czyste, bez jednej chmurki. Ptaki skacz\u0105 po drzewach, koty wodz\u0105 tylko wzrokiem za nimi. Kiedy\u015b tu na tym ma\u0142ym trawniku naliczy\u0142em 7 kot\u00f3w jednocze\u015bnie. Oczywi\u015bcie wszystkie bezdomne i wszystkie \u017cebrz\u0105 o jedzenie. Wiem, \u017ce nic z tego, co jem im nie b\u0119dzie smakowa\u0142o, wi\u0119c nie pr\u00f3buj\u0119 si\u0119 z nimi dzieli\u0107 moim \u015bniadaniem. Zastanawiam si\u0119, co zrobi\u0107 z tak \u0142adnym dniem. Mo\u017ce jednak poszukam tej <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Kartagina\" target=\"_blank\">Kartaginy<\/a>? Co z niej jeszcze zosta\u0142o?<!--more--><\/p>\n<p>Przypomina mi si\u0119 lekcja historii i s\u0142owa Katona &#8211; &#8220;Ceterum censeo Carthaginem esse delendam\u201d, czyli \u201ePoza tym s\u0105dz\u0119, \u017ce Kartagina musi by\u0107 zniszczona\u201d. Takimi s\u0142owami ten rzymski polityk ko\u0144czy\u0142 swoje przem\u00f3wienia w II wieku p.n.e. Rzeczywi\u015bcie Rzymianie mieli du\u017ce obawy przed tym fenickim miastem po drugiej stronie Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Kartagina by\u0142a w tym czasie silnym o\u015brodkiem handlowym, miastem za\u0142o\u017conym przez Fenicjan dok\u0142adnie po drugiej stronie morza, naprzeciw Sycylii i Sardynii. Rzymianie wielokrotnie ponosili pora\u017cki w walkach z Kartagin\u0105. St\u0105d bra\u0142y si\u0119 obawy, \u017ce kt\u00f3rego\u015b pi\u0119knego dnia Rzym mo\u017ce bole\u015bnie odczu\u0107 blisko\u015b\u0107 Kartaginy. Jak wygl\u0105da zatem miejsce, gdzie kiedy\u015b znajdowa\u0142a si\u0119 ta wspania\u0142a kolonia fenicka?<\/p>\n<p>Zastanawiam si\u0119 przez chwil\u0119 jak si\u0119 tam dosta\u0107? To jest oko\u0142o 30km od mojego obecnego miejsca zamieszkania. Mog\u0119 pojecha\u0107 autobusem do centrum, potem poci\u0105g. Tylko czy to ma sens? Strac\u0119 du\u017co czasu na tak\u0105 podr\u00f3\u017c z przesiadk\u0105. Decyduj\u0119 si\u0119 na taks\u00f3wk\u0119. Nie jest wa\u017cne ile to b\u0119dzie kosztowa\u0142o. B\u0119dzie za to du\u017co szybciej.<\/p>\n<p>Wychodz\u0119 na ulic\u0119. Jest sobota, poranek i ulica dok\u0142adnie pusta \u2013 nikt nie idzie i nic nie jedzie. Po paru minutach pojawia si\u0119 jaka\u015b zab\u0142\u0105kana taks\u00f3wka. Wsiadam i oczywi\u015bcie nic nie rozumiem, co kierowca m\u00f3wi do mnie ani on, co ja do niego m\u00f3wi\u0119. Na szcz\u0119\u015bcie mam map\u0119 i notatki po arabsku gdzie warto pojecha\u0107. W\u0105tpliwo\u015bci rozwiane. Kierowca z rado\u015bci\u0105 rusza w kierunku szosy. Nie dziwi\u0119 mu si\u0119, pewnie przez d\u0142ugi czas szuka\u0142 ch\u0119tnego do powiezienia, a tu tymczasem kurs na drugi koniec miasta i jeszcze dalej. Jedziemy wi\u0119c g\u0142adk\u0105 i kompletnie pust\u0105 szos\u0105. Z radia dochodzi muzyka \u2013 arabska, klasyczna. Kierowca z rado\u015bci\u0105 pod\u015bpiewuje sobie, co jaki\u015b czas pokazuje mi co\u015b interesuj\u0105cego przy drodze, ale mog\u0119 si\u0119 tylko domy\u015bla\u0107, o co mu chodzi. Wreszcie jest, najpierw na wzg\u00f3rzu przed nami wysoki ko\u015bci\u00f3\u0142, a potem ju\u017c skrzy\u017cowanie z posterunkiem policji. Tu policja jest dok\u0142adnie wsz\u0119dzie, gdzie mog\u0105 by\u0107 tury\u015bci. Zawsze mili, u\u015bmiechni\u0119ci i ch\u0119tni do pomocy. Doje\u017cd\u017camy do pierwszego punktu, kt\u00f3ry chc\u0119 zobaczy\u0107, czyli \u0142a\u017ani Antonina. Tu te\u017c jest policjant. R\u00f3wnie uprzejmy jak wszyscy dotychczas. Tu zostawiam taks\u00f3wk\u0119. Dojazd do Kartaginy kosztowa\u0142 a\u017c 10 dinar\u00f3w, czyli 20 z\u0142. Pewnie poci\u0105giem i autobusem bym zap\u0142aci\u0142 tyle samo, a ile d\u0142u\u017cej bym jecha\u0142.<\/p>\n<p>Zaczynam zwiedzanie od \u0142a\u017ani. Teren ogromny i wsz\u0119dzie pusto, dok\u0142adnie pusto. Gdzie\u015b na horyzoncie stoi samotny wartownik i to wszystko. Podobno dawniej by\u0142y tu kolejki do kasy na kilkaset metr\u00f3w. Teraz nie ma nikogo. Id\u0119 przez gigantyczne ruiny. Czego\u015b tak ogromnego dawno nie widzia\u0142em. Setki metr\u00f3w, teraz odkrytych, korytarzy. Dziesi\u0105tki kolumn kamiennych lub ich resztki. Podobne ruiny zwiedza\u0142em dawno temu w Libanie, w Baalbek. Tamte ruiny by\u0142y r\u00f3wnie ogromne, ale mia\u0142y zupe\u0142nie inny charakter. Tam by\u0142y \u015bwi\u0105tynie, tu jest zesp\u00f3\u0142 \u0142a\u017ani. Ogrom jest ten sam, rzymski.<\/p>\n<p><a title=\"Carthage, The Antonine Baths\" href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/mirekm\/albums\/72157660940804446\" data-flickr-embed=\"true\" data-header=\"true\" data-footer=\"true\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/farm1.staticflickr.com\/603\/22905110731_747543512d_z.jpg\" alt=\"Carthage, The Antonine Baths\" width=\"640\" height=\"480\" \/><\/a><script src=\"\/\/embedr.flickr.com\/assets\/client-code.js\" async=\"\" charset=\"utf-8\"><\/script>Po jakim\u015b czasie zaczynam traci\u0107 orientacj\u0119, gdzie jestem i dok\u0105d chc\u0119 i\u015b\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie jest ten g\u0142\u00f3wny korytarz, kt\u00f3ry z czasem straci\u0142 dach i zamieni\u0142 si\u0119 w odkryty pasa\u017c. On idzie tylko w jednym kierunku \u2013 wzd\u0142u\u017c ca\u0142ej budowli. Wreszcie wychodz\u0119 na wzg\u00f3rze obok \u0142a\u017ani. Tu, na kamiennym pode\u015bcie jest mapa ca\u0142ych \u0142a\u017ani, opisem poszczeg\u00f3lnych miejsc, i dla por\u00f3wnania mo\u017cna spojrze\u0107 przed siebie i por\u00f3wna\u0107 szczeg\u00f3\u0142y z map\u0105. Nie wytrzymuj\u0119 d\u0142ugo w tym miejscu. Robi si\u0119 bardzo zimno, a porywisty wiatr od morza jest trudny do wytrzymania. Id\u0119 wi\u0119c tam, gdzie nie b\u0119dzie wiatru. Wychodz\u0119 na, w dalszym ci\u0105gu, puste ulice Kartaginy. Jest ju\u017c prawie po\u0142udnie i dalej nie wida\u0107 t\u0142um\u00f3w turyst\u00f3w. Za bardzo nie wiem gdzie i\u015b\u0107 i co mog\u0119 jeszcze zobaczy\u0107? Na szcz\u0119\u015bcie jest du\u017cy znak z napisem \u201eamfiteatr\u201d. Amfiteatr jest du\u017cym rozczarowaniem. Ogromna budowla, z kt\u00f3rej niewiele zosta\u0142o, uzupe\u0142niona betonowymi siedzeniami i schodami. Ot du\u017ce co\u015b, ale w 90% zupe\u0142nie nowe. Wychodz\u0105c z amfiteatru ulic\u0119 widz\u0119 na odleg\u0142ym wzg\u00f3rzu du\u017c\u0105 sylwetk\u0119 ko\u015bcio\u0142a. Tylko jak tam si\u0119 dosta\u0107. Klucz\u0119 uliczkami tej nowej Kartaginy. Mijam przepi\u0119kne wille z b\u0142\u0119kitnymi drzwiami i okiennicami. Wodospady kwiat\u00f3w bugenwilli sp\u0142ywaj\u0105 z bia\u0142ych mur\u00f3w. Jest listopad, a tu ci\u0105gle wszystko kwitnie. W \u017cadnym innym kraju nie widzia\u0142em tylu kolor\u00f3w tych kwiat\u00f3w. Wsz\u0119dzie, w cieplejszych rejonach, mo\u017cna spotka\u0107 odmiany bugenwilli o r\u00f3\u017cnych odcieniach r\u00f3\u017cu i bieli. Tu s\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne barwy &#8211; przez wszystkie odcienie br\u0105zu i czerwieni. Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105co wygl\u0105da bugenwillia o kwiatach czerwonych, prawie czarnych, na tle bia\u0142ego muru. Skrzy\u017cowanie za skrzy\u017cowaniem, za ka\u017cdym razem wybieram t\u0119 uliczk\u0119, kt\u00f3ra pnie si\u0119 do g\u00f3ry. Wreszcie po jakim\u015b czasie wychodz\u0119 na g\u00f3r\u0119 tu\u017c obok \u015bciany ko\u015bcio\u0142a. Obok oczywi\u015bcie stragany z pami\u0105tkami. Sprzedawcy zniecierpliwieni brakiem klient\u00f3w natarczywie staraj\u0105 si\u0119 zaw\u0142aszczy\u0107 sobie ka\u017cdego, kto pojawia si\u0119 w pobli\u017cu. Co niekt\u00f3rzy reaguj\u0105 ze z\u0142o\u015bci\u0105 na tych, kt\u00f3rzy nic nie kupuj\u0105. Nie dziwi\u0119 im si\u0119. Znikn\u0119\u0142a lawina turyst\u00f3w kupuj\u0105cych ka\u017cdy \u015bmie\u0107. Z czego teraz \u017cy\u0107? Omijam kolejnego sprzedawc\u0119 oferuj\u0105cego mi panel mozaiki rzymskiej, podobno autentycznej? Dalej inny sprzedawca oferuje mi monety staro\u017cytne \u2013 podobno r\u00f3wnie\u017c autentyczne? Chyba jegomo\u015b\u0107 wykopa\u0142 jaki\u015b skarb, tyle tego ma? Znowu sprzedawca i znowu namawianie. I znowu to samo. Nie chc\u0119 kupowa\u0107 \u015bmieci. Uciekam za bram\u0119 obok ko\u015bcio\u0142a. Kupuj\u0119 bilet i znikam w ciemnym wn\u0119trzu. Ko\u015bci\u00f3\u0142, dawniej zwany Katedr\u0105 \u015awi\u0119tego Ludwika, teraz nosi nazw\u0119 Acropolium, jest star\u0105 rzymsk\u0105 katedr\u0105 katolick\u0105. Jedni m\u00f3wi\u0105, \u017ce jest to najstarszy ko\u015bci\u00f3\u0142 w Afryce, inni, \u017ce najwi\u0119kszy w Afryce. Trudno znale\u017a\u0107 wiarygodn\u0105 informacj\u0119. Od paru lat katedra nie jest u\u017cywana jako ko\u015bci\u00f3\u0142 \u2013 nie ma zbyt wielu wiernych w tej okolicy. Jest za to u\u017cywana, jako sala koncertowa. Przy czym odbywaj\u0105 si\u0119 tu koncerty muzyki tunezyjskiej i klasycznej. W tej chwili jest tu wystawa malarstwa nowoczesnego. Trudno o gorsze miejsce na tego rodzaju wystaw\u0119. To, tzw. malarstwo wsp\u00f3\u0142czesne, zupe\u0142nie nie pasuje do tego tak starego wn\u0119trza. Omijam skrz\u0119tnie obrazy i delektuj\u0119 si\u0119 dekoracjami na \u015bcianach i sufitach. S\u0105 pi\u0119kne, bardzo kunsztowne i kolorowe. Jest tu sporo typowych ornament\u00f3w islamskich, ale w ko\u0144cu te kultury na obszarach pogranicznych zawsze si\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b przenika\u0142y. Podobnie by\u0142o na Sycylii w Palermo, podobnie by\u0142o w Hiszpanii i Maroku. <a title=\"Carthage, Saint Louis Cathedral\" href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/mirekm\/albums\/72157660595730550\" data-flickr-embed=\"true\" data-header=\"true\" data-footer=\"true\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/farm1.staticflickr.com\/583\/22477502898_39304bd6f9_z.jpg\" alt=\"Carthage, Saint Louis Cathedral\" width=\"640\" height=\"480\" \/><\/a><script src=\"\/\/embedr.flickr.com\/assets\/client-code.js\" async=\"\" charset=\"utf-8\"><\/script><\/p>\n<p>Po wyj\u015bciu z ko\u015bcio\u0142a decyduj\u0119 si\u0119 na jeszcze jeden punkt do zwiedzenia i wracam do domu. Jestem zm\u0119czony zar\u00f3wno bardzo zmienn\u0105 pogod\u0105 jak i nadmiarem wra\u017ce\u0144. Tu\u017c obok ko\u015bcio\u0142a jest muzeum, tzw. Muzeum Narodowe Kartaginy. Na ten sam bilet, co wsz\u0119dzie, wchodz\u0119 i wa\u0142\u0119sam si\u0119 po rozleg\u0142ych ruinach. Rozleg\u0142e wzg\u00f3rze kryje w sobie wiele budowli, cz\u0119\u015b\u0107 ju\u017c ods\u0142oni\u0119ta, przypuszczam, \u017ce wiele z nich jest ci\u0105gle zasypane ziemi\u0105. Troch\u0119 bezmy\u015blnie ogl\u0105dam to wszystko. Czasem staram si\u0119 zrozumie\u0107, co w danym miejscu jest, ale za du\u017co tych ruin, w dodatku takbardzo podobnych do siebie, na jeden dzie\u0144. Znowu ruiny, kolumny, kolumny, kolumny, \u2026, \u015bciany, i znowu \u015bciany, i znowu. Tak jest bez ko\u0144ca. Jeszcze wchodz\u0119 na moment do budynku muzeum. Jest tu sporo pi\u0119knych rze\u017ab alabastrowych. Tylko znowu trzeba si\u0119gn\u0105\u0107 do podr\u0119cznika historii, aby dowiedzie\u0107 si\u0119, jaki to by\u0142 b\u00f3g i do czego by\u0142 rzymianom potrzebny. Ka\u017cdy z nich pe\u0142ni\u0142 jak\u0105\u015b rol\u0119 w \u017cyciu spo\u0142ecze\u0144stwa. Troch\u0119 za du\u017co wra\u017ce\u0144 jak na jeden dzie\u0144. Robi\u0119 setki zdj\u0119\u0107, kiedy\u015b w spokoju b\u0119d\u0119 je analizowa\u0142, ale teraz ju\u017c do\u015b\u0107 na dzi\u015b.<\/p>\n<p><a title=\"Carthage, archaeological park\" href=\"https:\/\/www.flickr.com\/photos\/mirekm\/albums\/72157660597356520\" data-flickr-embed=\"true\" data-header=\"true\" data-footer=\"true\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/farm1.staticflickr.com\/740\/22275503153_7ff7f11a3e_z.jpg\" alt=\"Carthage, archaeological park\" width=\"640\" height=\"480\" \/><\/a><script src=\"\/\/embedr.flickr.com\/assets\/client-code.js\" async=\"\" charset=\"utf-8\"><\/script><\/p>\n<p>Schodz\u0119 powoli z wzg\u00f3rza katedralnego. Wreszcie jest ulica. Z wybrze\u017ca spogl\u0105dam jeszcze na port rzymski, ale nie mam ju\u017c ochoty zag\u0142\u0119bia\u0107 si\u0119 w historyczne szczeg\u00f3\u0142y. Po d\u0142u\u017cszym rozgl\u0105daniu si\u0119 udaje mi si\u0119 zlokalizowa\u0107 woln\u0105 taks\u00f3wk\u0119. Wracam do el Gazeli. W domu jestem i tak ju\u017c p\u00f3\u017ano wieczorem.<\/p>\n<p>Wi\u0119cej informacji <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Kartagina\" target=\"_blank\">o Kartaginie jest na odpowiedniej stronie wikipedii<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sobota 7 listopada 2015 roku. Budz\u0119 si\u0119 wcze\u015bnie rano. Za oknem s\u0142o\u0144ce, \u015bpiewaj\u0105 ptaki, ciep\u0142e powietrze p\u0142yn\u0105ce od okna jest &hellip;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/mirek.majewscy.net\/?p=931\">Continue reading <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":935,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[25,35,26],"class_list":["post-931","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polskie-wpisy","tag-teraz","tag-tunezja","tag-zrozumiec-swiat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/931","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=931"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/931\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":933,"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/931\/revisions\/933"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mirek.majewscy.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}